Spójrz na królika. Jest puszysty i zwinięty w kulkę. Z odległości metra wygląda jak bochenek chleba.
Ale Chris Lowe, biolog ewolucyjny, twierdzi, że to złudzenie optyczne. Króliki to nie kule. To wydłużone rurki z doczepionymi nóżkami, które doskonale maskują ich prawdziwy kształt. Prawdziwa okrągłość jest rzadkością w królestwie zwierząt. Na lądzie praktycznie nie występuje.
„Fizycznie nie są tak okrągłe, na jakie wyglądają” – mówi Lowe.
Kto zatem otrzyma ten tytuł? I co ważniejsze, dlaczego bycie piłką jest złym pomysłem dla większości stworzeń?
Dlaczego okrągłe zwierzęta nie radzą sobie na lądzie
Grawitacja nie lubi kół.
Jeśli jesteś małym ssakiem, twoim największym wrogiem jest ciepło. Kula ma najmniejszy stosunek powierzchni do objętości ze wszystkich kształtów geometrycznych. Zwijając się w kłębek, zwierzę zatrzymuje ciepło ciała. Pancerniki i jeże o tym wiedzą: kurczą się, odsłaniając swoją zbroję przed drapieżnikiem, pozostawiając swoje miękkie wnętrzności nietknięte.
Ale nie pozostają złożone na zawsze. Po rozłożeniu ich szkielet jest kanciasty. Gdyby zwierzę rzeczywiście było okrągłe 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, miałoby trudności z poruszaniem się. Wyobraź sobie, że próbujesz ukryć się w szczelinie jako idealna kula. To niemożliwe. Po prostu zjedziesz w dół. Na gładkich nawierzchniach nie stanowi to problemu, ale w lesie będziesz łatwym łupem.
Otyłe koty domowe mają problemy ze stawami. Dzikie zwierzęta z taką postacią po prostu umierają.
„Istnieje kilka powodów, dla których okrągłych stworzeń nie można spotkać na lądzie” – wyjaśnia Lowe. Nadmierna okrągłość pozbawia mobilności. Drapieżniki cię zauważają. Drapieżniki cię zjedzą.
Błędy omijają system. Są małe. Grawitacja ma mniejszy wpływ na biedronkę. Ich twarda skorupa ukrywa okrągłość pod zbroją. Żaby deszczowe nadmuchują się jak balony, ale tylko wtedy, gdy się boją. Kiedy niebezpieczeństwo ustąpi, zamieniają się z powrotem w… cóż, żabopodobne plamy.
Jeśli policzysz tymczasowy obrzęk, wszy leśne wygrywają. Te „rully-pollies” (jak się je nazywa po angielsku ze względu na ich zwyczaj zwijania się w kłębek) są zwijane w ciasną kulkę. Ale czy naprawdę są najbardziej okrągłe? Biedronki mają płaski brzuch do chodzenia. Żaby deszczowe są nierówne. Są pretendentami, ale nie sferami.
Użytkownicy lamp utrzymują linę pod wodą
Woda zmienia wszystko. Ascent walczy z grawitacją. Poczujesz się lżejszy. Znika kara za pełnię lub okrągłość.
Pozwólcie, że przedstawię lampuskerę (lepką rybę).
Carly E. Cohen bada je w Friday Harbor Laboratory. Ryby te przypominają grudkowate kamyki z twarzami. Mają przyssawkę na brzuchu. Nie z mięsa, ale z emalii.
„Zakrzywiony kształt ich ciała… zmienia opór wody… tworząc siłę, która spycha je na dno”.
Ich okrągły kształt pomaga im chwycić powierzchnię. Pancerz na plecach chroni je przed rekinami i dorszami. Spróbuj ugryźć lampuskera. To nie zadziała. To tak, jakbyś próbował przegryźć twardą okładkę książki.
„Nie ma dobrego sposobu, aby złapać całe jabłko; trzeba ugryźć” – powiedział Cohen. I wtedy zdajesz sobie sprawę, że jabłko ma zęby.
Symetria to siedziba okrągłości
Ale Lampusker nie jest zwycięzcą.
Jaki jest problem? Jest dwustronnie symetryczny. Ty też. Dwie połówki. Lewy i prawy. Lampusker ma przód i tył. Prawdziwie okrągłe zwierzę nie powinno ich mieć.
Aby stać się najbardziej okrągłym, potrzebujesz symetrii promieniowej. Albo przynajmniej pięciopromieniowy.
Pomyśl o rozgwiazdie. Jeżowce. Małe dolary (jeżowce z gatunku „dolar morski”). Pięć punktów symetrii wokół środka. Lo랑 Formery, biolog z Francji, zauważa, że jest to ewenement wśród współczesnych zwierząt.
Nie mają mózgu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Ich układ nerwowy jest rozproszony. Ich skóra jest zasadniczo pełna „oczu”.
„Wyglądają jak duże, pełzające oczy i mózgi”.
Wyczuwają zagrożenie ze wszystkich stron. Jeśli drapieżnik zbliża się od północy, odwraca swoją „twarz” na północ. Jedzą we wszystkich kierunkach. Ta zdecentralizowana struktura sprawia, że symetria promieniowa jest funkcjonalna, a nie tylko ładna.
Gąbki? Nie mają symetrii. Wyglądają jak eksplodujące żarówki. Gąbka z kulą śmierci przyczepia się do wszystkiego, co wpadnie w jej kulisty środek. Losowe, ale nie idealnie okrągłe.
Jeżowce zdobywają koronę
Zapomnij na chwilę o cierniach. Spójrz na skorupę.
Niektóre jeże są przerażająco okrągłe. Rodzaj Histocidaris jest głównym kandydatem. Histocidaris purpurata. Histocidaris formosa.
Te jeżowce siedzą na dnie morskim niczym kule z ciemnego marmuru. Ich symetria jest niemal bezbłędna. Ich kształt w połączeniu z ostrymi elementami zewnętrznymi czyni z nich ofiarę nieosiągalną.
Czy to ostatnie słowo? Prawdopodobnie.
Bycie najbardziej okrągłym zwierzęciem nie wydaje się wielkim osiągnięciem. Ale badanie tych stworzeń pokazuje, jak dziwaczna może być ewolucja. Organizmy znajdują wszelkie możliwe sposoby na przetrwanie. Nawet jeśli ta metoda polega na wyglądaniu jak kolczasta kula na dnie oceanu.
