Het verhaal is overal. Het Westen bevindt zich in een seksrecessie. De frequentie is gedaald in Groot-Brittannië, de VS, Frankrijk en Australië. Denemarken lijkt prima, maar het is vooral een inzinking. The Atlantic sloeg in 2018 alarm. The Telegraph riep dat seks aan het uitsterven was.
Als historicus uit de oudheid intrigeert deze trend mij. Vooral omdat verslaggevers de oudheid graag romantiseren. Ze beweren dat seks in het oude Griekenland wild en vrij was. Dat was het niet. Vooral niet voor vrouwen.
Wij denken dat mannen tegenwoordig de hongerigen zijn. De Grieken waren het daar niet mee eens. Ze geloofden dat vrouwen de nymfomanen waren. Hun eetlust was een probleem, een gevaarlijke overmaat. Moderne onderzoeken zeggen dat vrouwen hun interesse verliezen. Oude onderzoeken (als we ze konden krijgen) zouden geschokt zijn. Vrouwen verveelden zich niet. Ze werden als te geïnteresseerd beschouwd.
Er was een medische theorie om dit te bewijzen. De zwervende baarmoeder.
Volgens het Hippocratisch Corpus is de baarmoeder niet gefixeerd. Het drijft. Als het droog wordt, beweegt het naar boven. Het nestelt zich onder het middenrif. Je verliest je stem. Misschien stik je. De remedie? Seks. Regelmatig. Om de organen vochtig en verankerd te houden. Het klinkt nu absurd. Dat was het toen niet. Apuleius, een Romein uit de tweede eeuw, gebruikte precies dit excuus toen hij beschuldigd werd van magische ontvoering. Hij beweerde dat zijn vrouw met hem trouwde om haar ziekte te behandelen. Om te stoppen met verstikken.
Seks was een kwestie van overleven. Prescriptief. Doordringend. Door een echtgenoot. Voor de vrouw is er geen sprake van plezier. Gewoon de biologische noodzaak om dat rusteloze orgaan te temperen. Het werd behandeld als een ziekte die moest worden bestreden.
Ergens onlangs is het script omgedraaid. We stopten met denken dat vrouwen van nature honger hadden. Nu denken we dat hun verlangen begraven is. Verborgen. Wachten op opgraving. Kate Lister noemde het in haar recente werk Flick. Ze wees op de leugen van ‘achterover leunen en aan Engeland denken’. Seks is voor de man. De vrouw verdraagt het.
Ik voelde deze verschuiving tijdens het schrijven van mijn eigen boek, Aphrodisia. Katherine Angel merkte iets scherps op: we beschouwen beide geslachten als biologisch gedreven. Maar mannen zijn de jagers. De zaadverspreiders. Vrouwen? Ingewikkeld.
De geschiedenis geeft ons dus twee slechte dozen. Vrouwen zijn óf vraatzuchtige beesten óf sluimerende puzzels. Zijn beide visies niet gewoon manieren om de individuele realiteit te negeren?
We hebben geen statistieken over het aantal orgasmes in de oudheid. Maar we hebben aanwijzingen. Orale seks? Afschuwelijk. Aristophanes noemde het een tongvervuiler. Galenus vergeleek het met het eten van uitwerpselen. Als moderne vrouwen meer nodig hebben dan penetratie om tot een hoogtepunt te komen, hebben oude opvattingen waarschijnlijk hun tevredenheid verpletterd.
Maar ze vonden manieren.
Plezier vereist geen toestemming. Het vereist alleen maar kansen.
Sappho schreef gedichten over haar minnaars. Over bloemenkronen. Over de warmte van de huid van een andere vrouw. Anonieme Romeinse vrouwen graveerden graffiti in Pompeii. Kusjes. Omarmt. Graffiti op toilethokjes is niet nieuw. Ook geen dildo’s. De archeologie vindt ze overal. Griekse vazen tonen vrouwen die er twee vasthouden en één naar elk doel wijzen. Leer gevuld. Hout gesneden. De Vindolanda-fallus uit Romeins Groot-Brittannië werd lange tijd afgedaan als naaigereedschap totdat historici er in 2023 opnieuw over nadachten. Er was mee gewerkt. Gebruikt. Vrijwel uitsluitend door vrouwen.
Context is belangrijk. Emily Nagoski schreef jaren geleden Come As You Are. Seks bestaat niet alleen uit geslachtsdelen. Het is economie. Spanning. Huisvesting. Jongeren kunnen niet verhuizen. Vrouwen stellen seks uit vanwege pijn en angst. De kloof is niet alleen het libido. Het is milieu.
Misschien ligt het probleem niet bij onze schijven. Het is een samenleving die hen controleert. Of het nu een arts uit de vierde eeuw voor Christus is die zegt dat je seks moet hebben of moet sterven, of een nieuwskop die het celibaat beschaamt. Verlangens variëren. Ze zijn divers. Rijk. Wij zijn geen monoliet.
In mijn onderzoek zocht ik naar de regelovertreders. Sulpicia. Een dichter die luid van haar partner Cerinthus hield. Heraïs en Sophia. Grieks-Egyptische vrouwen spreken liefdespreuken uit voor andere vrouwen. Cassia. Een Romein die een verzoekschrift bij de rechtbank indiende om overspel door mannen strafbaar te stellen. Ze verloor. Maar ze probeerde het.
Ze zag de dubbele standaard.
Wat als we door haar ogen naar seks zouden kijken? Wat als we zouden stoppen met het tellen van de frequentie? Wat als we kwaliteit vragen? De oude dichter Nossis noemde plezier zoeter dan spuughoning. Kunnen we daar terug komen?
We moeten ons afvragen hoe vaak mensen goede seks hebben. Niet alleen seks.
