Terwijl Schotland zijn volgende verkiezingen nadert, ontpopt de stembusgang op het platteland – bestaande uit ongeveer 67.000 landarbeiders en 30.000 crofters – zich als een cruciale, maar vaak over het hoofd geziene, politieke kracht. De sector maakt momenteel een periode van diepgaande transformatie door, gedreven door de nasleep van de Brexit en een fundamentele verschuiving in het doel van de sector.
Een sector in transitie: van voedselproductie naar milieubeheer
Decennia lang was de voedselproductie de belangrijkste graadmeter voor succes voor de Schotse landbouw. Er ontstaat echter een nieuw mandaat: van boeren wordt steeds vaker gevraagd om op te treden als bewakers van het platteland, belast met het beschermen van de biodiversiteit en het verzachten van de gevolgen van de klimaatverandering.
Deze verschuiving creëert een complexe spanning tussen twee concurrerende behoeften:
1. Voedselzekerheid: De toenemende mondiale instabiliteit en conflicten in het Midden-Oosten hebben de kwetsbaarheid van de voedselvoorzieningsketens benadrukt, waardoor de prijzen in de supermarkten zijn gestegen en de binnenlandse productie een zaak van nationaal belang is geworden.
2. Milieumandaten: Het overheidsbeleid beweegt zich in de richting van het belonen van ‘natuurvriendelijke’ praktijken, die soms in conflict kunnen komen met de hoge-intensieve productie die nodig is om voedsel betaalbaar te houden.
“We kunnen zoveel meer leveren dan alleen kwaliteitsvoedsel”, zegt Andrew Connon, voorzitter van de National Farmers’ Union (NFU) Schotland. “We kunnen bijdragen aan de biodiversiteit, de natuur en de beperking van de klimaatverandering als we een volledig functionerende, duurzame en winstgevende sector hebben.”
De beleidskloof: hoe partijen het platteland van Schotland willen ondersteunen
De centrale uitdaging voor elke nieuwe regering is hoe deze transitie moet worden gefinancierd. Onder het vorige Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU profiteerden boeren van financiële zekerheid op lange termijn, waarbij de financiering vaak tot acht jaar van tevoren werd gegarandeerd. Sinds de Brexit heeft de Schotse regering de controle over deze fondsen overgenomen, maar de transitie blijft onzeker.
De grote politieke partijen hebben uiteenlopende strategieën voorgesteld om de landbouwbegroting te beheren:
- SNP: pleit voor een “gemeten transitie” die de ecologische behoeften in evenwicht brengt met het voortbestaan van de sector. Ze hebben ook voorgesteld de prijzen voor basisvoedsel te beperken om de betaalbaarheid te garanderen.
- Arbeid: Stelt een herverdelingsmodel voor, waarbij directe betalingen aan de grootste landbouwbedrijven worden beperkt, zodat de middelen naar kleinere producenten en boeren kunnen worden gesluisd.
- Schotse Groenen: Focus op het stimuleren van ‘natuurvriendelijke’ productie, waarbij prioriteit wordt gegeven aan subsidies voor degenen die aan specifieke milieucriteria voldoen.
- Conservatieven: Belooft de landbouwsteun met minstens £50 miljoen te verhogen en meerjarige financieringsovereenkomsten te implementeren om voor stabiliteit te zorgen.
- Liberaal-democraten: Verbinden zich ertoe de financiering voor perioden van drie jaar af te schermen.
- Hervorming VK: Streef ernaar het betalingssysteem te herzien om specifiek “actieve boeren” te ondersteunen en kapitaalinvesteringen aan te moedigen.
De croftingcrisis: traditie versus ontwikkeling
Naast de grootschalige landbouw staat Schotland voor een unieke uitdaging in zijn crofting-gemeenschappen. Traditionele crofting – kleinschalig grondbezit dat al eeuwenlang wordt beoefend in de Hooglanden, de eilanden en Argyll en Bute – wordt bedreigd door een veranderende vastgoedmarkt.
De Scottish Crofting Federation waarschuwt dat crofts steeds meer worden gezien als ontwikkelingsmogelijkheden in plaats van landbouwactiva. Dit heeft geleid tot:
* Stijgende grondprijzen: Door de stijgende kosten worden jongeren en nieuwe toetreders uitgeprijsd.
* Misverstand van verplichtingen: Kopers kopen soms land zonder zich te realiseren dat de wettelijke verplichting bestaat om het land ‘productief’ te houden.
* Diversificatie: Terwijl veel boeren hun inkomen moderniseren en diversifiëren, is het traditionele model van veeteelt op gemeenschappelijke weide aan het verschuiven.
Politieke reacties hierop zijn onder meer de door de SNP voorgestelde Rural Renewal Bill om nieuwkomers te ondersteunen, en het plan van Labour om herverdeelde fondsen van grote boerderijen te gebruiken om de landbouwsector te versterken.
Conclusie
De komende verkiezingen zullen beslissen of de Schotse plattelandseconomie wordt beheerd via een model van milieubeheer, directe voedselprijsinterventie of traditioneel landbehoud. De uitkomst zal uiteindelijk bepalen of de sector winstgevend kan blijven en tegelijkertijd zijn nieuwe verantwoordelijkheden op het gebied van het klimaat kan nakomen.
