Nieuw onderzoek onder leiding van Queen’s University Belfast (QUB) suggereert dat commerciële zandbaggerwerken in Lough Neagh mogelijk veel bredere en hardnekkiger milieuschade veroorzaken dan eerder werd aangenomen. Door geavanceerde sonarkaarten te combineren met satellietbeelden hebben wetenschappers bewijs gevonden dat de verstoring veroorzaakt door de winning zich tot ver buiten de directe mijnlocaties uitstrekt.
De omvang van de verstoring
Hoewel er in 2021 baggervergunningen zijn verleend om de bouwsector te bevoorraden, lijkt de fysieke voetafdruk van deze activiteiten veel groter te zijn dan de vergunde gebieden. Met behulp van een combinatie van hightech tools hebben onderzoekers twee belangrijke problemen geïdentificeerd:
- Diepe fysieke littekens: Sonarkartering laat zien dat zandwinning de bodem van het meer met 10 tot 20 meter kan verlagen, waardoor er zware littekens achterblijven.
- Wijdverspreide sedimentatie: Satellietbeelden laten zien dat er geen sediment aanwezig is in de mijnzones. In plaats daarvan verspreidt het zich over de helft van het meer.
Dr. Neil Reid, de hoofdwetenschapper van het onderzoek, legt uit dat deze ‘spillover’ via verschillende kanalen plaatsvindt: boten die overlopen van sediment, propellers die de bodem van het meer omwoelen en afvoer van opslagplaatsen aan land.
Ecologische risico’s: meer dan alleen zandverwijdering
De beweging van sediment is niet alleen een kwestie van het veranderen van de topografie van het meer; het vormt een directe bedreiging voor de gezondheid van het water. Het onderzoek benadrukt verschillende ‘diepgaande negatieve ecologische gevolgen’ die de bestaande milieucrises op het meer zouden kunnen verergeren:
- Algenbloei: Bij het baggeren kunnen voedingsstoffen vrijkomen die vastzitten in het sediment, waardoor mogelijk de giftige blauwgroene algenbloei wordt aangewakkerd die het meer de afgelopen drie zomers heeft geteisterd.
- Waterkwaliteit: Verhoogde sedimentatie vermindert de helderheid van het water en kan het opgeloste zuurstofniveau verlagen.
- Biodiversiteitsverlies: Deze veranderingen in de chemie en de helderheid van het water kunnen schade toebrengen aan wilde dieren in het hele ecosysteem.
“Als het meer zich wil herstellen, kan het management zich niet alleen op voedingsstoffen concentreren en tegelijkertijd fysieke verstoringen negeren”, waarschuwt Dr. Reid.
Het conflict: industrie versus milieu
De bevindingen stuitten op weerstand vanuit de sector. De Lough Neagh Sand Traders (LNST) – een groep bedrijven met een vergunning om zand te winnen – beweert dat het onderzoek onjuist is. Zij beweren dat uit eerdere milieueffectbeoordelingen is geconcludeerd dat er geen nadelige gevolgen zouden zijn voor de integriteit van het meer.
Dit meningsverschil benadrukt een cruciale spanning in het beheer van Lough Neagh: het evenwicht tussen het ondersteunen van de bouwsector en het behoud van een essentiële natuurlijke hulpbron.
Potentiële oplossingen en regelgevingsbehoeften
Ondanks de verontrustende bevindingen suggereert Dr. Reid dat de gevolgen voor het milieu niet onbeheersbaar zijn. Hij stelt verschillende ‘praktische manieren’ voor om de schade te beperken, waaronder:
- Onshore-beheer: Afdekken van zandhopen om door regen veroorzaakte afvoer te voorkomen.
- Operationele aanpassingen: Aanzuigsnelheid aanpassen om de uitstoot van sediment te beperken en de doorvoersnelheid van de boot te verminderen.
- Ruimtelijke controles: Beperk de beweging van de boot tot specifieke corridors om de impact te beperken.
De studie concludeert dat, wil een herstelplan succesvol zijn, de regulering en handhaving door de overheid moeten evolueren. De huidige inspanningen, zoals het Lough Neagh Action Plan, zijn sterk gericht op het verminderen van de afvoer van nutriënten uit de landbouw en het afvalwater, maar dit onderzoek suggereert dat het herstel van het meer buiten bereik kan blijven als fysieke verstoringen zoals baggeren niet worden aangepakt.
Conclusie: Uit het onderzoek blijkt dat zandbaggeren wijdverbreid sediment veroorzaakt, verspreid over de helft van Lough Neagh, waardoor mogelijk giftige algenbloei wordt aangewakkerd en het ecosysteem wordt geschaad. Om het herstel van het meer te garanderen, stellen deskundigen dat toezichthouders zowel de chemische nutriëntenniveaus als de fysieke verstoringen veroorzaakt door industriële winning moeten aanpakken.
