Recente meteorologische modellen suggereren dat de aarde mogelijk op de rand staat van een “Super El Niño”** – een klimaatgebeurtenis die zo krachtig is dat deze bijnamen als “Godzilla El Niño” heeft opgeleverd. Als deze voorspellingen uitkomen, kan de wereld te maken krijgen met een jaar van extreme weersextremen, waardoor mogelijk nieuwe records voor de mondiale temperaturen worden gevestigd.
Wat definieert een “Super” El Niño?
El Niño is een natuurlijk klimaatverschijnsel dat wordt veroorzaakt door veranderingen in de Stille Oceaan. Onder normale omstandigheden waait de passaatwind van oost naar west, waardoor het warme oppervlaktewater richting Azië wordt geduwd. Tijdens een El Niño-gebeurtenis worden deze winden zwakker, waardoor warm water terugstroomt naar de centrale en oostelijke Stille Oceaan.
Hoewel El Niño om de paar jaar voorkomt, wordt de intensiteit ervan gemeten aan de hand van hoeveel warmer de oppervlaktetemperaturen in het centrale deel van de Stille Oceaan worden vergeleken met langetermijngemiddelden:
– Standaard El Niño: Temperaturen bereiken 0,5°C boven het gemiddelde.
– Sterk/Super El Niño: De temperatuur stijgt 2°C of meer boven het gemiddelde.
Historisch gezien zijn ‘super’-gebeurtenissen zeldzaam; ze hebben alleen plaatsgevonden tijdens de enorme klimaatverschuivingen van 1982-83, 1997-98 en 2015-2016.
De huidige voorspelling: hoge inzet en grote onzekerheid
De huidige gegevens laten een ongebruikelijke opwarmingstrend zien. De afgelopen maanden hebben westelijke winden enorme hoeveelheden warm water naar de centrale Stille Oceaan geduwd.
De vooruitzichten zijn momenteel een mix van grote waarschijnlijkheid en wetenschappelijke voorzichtigheid:
* De projecties: Sommige modellen van het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn (ECMWF) suggereren een kans van 50% op een temperatuurafwijking van 2,5°C in oktober. Als bepaalde modellen kloppen, kunnen we getuige zijn van de sterkste El Niño ooit opgenomen.
* De ‘Lentebarrière’: Meteorologen blijven voorzichtig vanwege de ‘voorspelbaarheidsbarrière van de lente’, een periode waarin atmosferische patronen notoir moeilijk nauwkeurig te modelleren zijn. Duidelijker zekerheid wordt pas in mei of juni verwacht.
Mondiale verstoringen: een verhaal van twee uitersten
Een El Niño verandert niet alleen de oceaan; het verschuift de atmosferische circulatie via ‘televerbindingen’ en verandert weerpatronen duizenden kilometers verderop. Hierdoor ontstaat een ‘wipeffect’ van extreem weer:
🌊 Gebieden die risico lopen op overstromingen
De verschuiving in vocht brengt vaak hevige regenval en stormachtige omstandigheden met zich mee:
– De zuidkust van Noord- en Zuid-Amerika.
– De Hoorn van Afrika.
– China.
Historische context: Na de gebeurtenis van 1997-1998 veroorzaakten overstromingen in de vallei van de Yangtze-rivier in China $20 miljard aan schade en eisten 3.000 levens.
🔥 Gebieden die risico lopen op droogte
Omgekeerd worden andere regio’s geconfronteerd met ernstige droge perioden, waardoor het risico op bosbranden en mislukte oogsten toeneemt:
– Australië en Zuidoost-Azië.
– Centraal- en Zuidelijk Afrika.
– India en het Amazone-regenwoud.
Opmerking over orkanen: Interessant genoeg kan El Niño de orkaanactiviteit langs de oostkust van de VS en het Caribisch gebied feitelijk verminderen door de “windschering” te vergroten, waardoor wordt voorkomen dat stormen zich in grote orkanen ontwikkelen.
Het verband tussen klimaatverandering: een geïntensiveerde cyclus
Een kritische vraag voor wetenschappers is of de klimaatverandering deze gebeurtenissen frequenter of intenser maakt. Hoewel de gegevens complex zijn – omdat de ‘basistemperatuur’ ook stijgt – is de consensus dat de opwarming van de aarde de gevolgen vergroot.
Beschouw klimaatverandering als een opkomend tij en El Niño als een enorme golf die op dat tij slaat. Het resultaat is een veel grotere golf.
“We noemen het een intensivering van de hydrologische cyclus”, legt Tim Stockdale van de ECMWF uit. Omdat een warmere atmosfeer meer vocht vasthoudt en de bodem sneller verdampt, worden de droogtes droger en worden de overstromingen heviger.
De drempel van 1,5°C
Als zich een Super El Niño ontwikkelt, kan dit de mondiale temperatuur met ongeveer 0,2°C doen stijgen. Gegeven het feit dat we al in de buurt van de limieten van het Klimaatakkoord van Parijs zitten, waarschuwen experts dat een massale El Niño-gebeurtenis de mondiale temperatuur al in 2027 voorbij de kritische 1,5°C-drempel zou kunnen duwen.
Conclusie
Een Super El Niño betekent een aanzienlijke ‘schok’ voor het mondiale klimaatsysteem. Hoewel het een natuurlijke cyclus is, dreigt de interactie met een opwarmende planeet voorspelbare weerpatronen om te zetten in extreme, kostbare en levensbedreigende klimaatgebeurtenissen.
