Nieuw onderzoek suggereert dat de natuurlijke reactie van het lichaam op veelvoorkomende ademhalingsvirussen een geheim wapen tegen kanker zou kunnen bevatten. Experimenten met muizen hebben aangetoond dat bepaalde virale infecties tijdelijk kunnen voorkomen dat kankercellen de longen koloniseren, wat een potentieel nieuwe route biedt voor de behandeling van metastatische ziekten.
De uitdaging van metastase
Het meest dodelijke stadium van kanker treedt op wanneer tumorcellen zich losmaken van hun oorspronkelijke plaats en door de bloedbaan naar verre organen reizen – een proces dat bekend staat als metastase. Zodra kanker zich verspreidt, wordt de behandeling aanzienlijk complexer en dalen de overlevingskansen vaak.
De longen zijn een frequent doelwit voor metastatische cellen. Dit heeft wetenschappers ertoe gebracht te onderzoeken of de omgeving van de longen, met name tijdens virale infecties zoals griep, COVID-19 of verkoudheid, een rol speelt in de manier waarop kankercellen wortel schieten.
De RSV-doorbraak
In een recent onderzoek onder leiding van Cecilia Johansson van het Imperial College London concentreerden onderzoekers zich op het Respiratory Syncytial Virus (RSV), een veel voorkomend virus dat bijna iedereen op de leeftijd van twee jaar treft.
De studie volgde een gecontroleerd experimenteel proces:
1. Infectie: Een groep muizen werd via de neusholte geïnfecteerd met RSV.
2. Introductie van kanker: 24 uur later werden borstkankercellen in de muizen geïnjecteerd.
3. Observatie: Na 28 dagen waren de resultaten opvallend. De muizen die eerder met RSV waren geïnfecteerd, hadden 65% tot 70% minder tumorknobbeltjes in hun longen vergeleken met de controlegroep.
Een cruciaal onderscheid:
Het is belangrijk op te merken dat het virus weliswaar verhinderde dat kankercellen zich in de longen konden ‘zaaien’ (vasthouden), maar dat het de groei ervan niet verhinderde zodra ze arriveerden. De knobbeltjes die zich wel konden vormen, waren qua grootte vergelijkbaar met die in de controlegroep. Dit suggereert dat het virus fungeert als een toegangsbarrière in plaats van als een behandeling voor gevestigde tumoren.
De rol van interferonen
De onderzoekers identificeerden de biologische motor achter deze bescherming: Type I interferonen. Dit zijn eiwitten die het lichaam aanmaakt om te voorkomen dat virussen zich vermenigvuldigen.
Uit het onderzoek bleek dat deze interferonen veranderingen in de epitheelcellen van de longen (de bekleding van de luchtwegen) teweegbrengen, waardoor de omgeving vijandig wordt voor binnendringende kankercellen. Om dit te testen dienden onderzoekers de eiwitten rechtstreeks toe aan muizen zonder het virus. De resultaten waren zelfs effectiever dan de virale infectie zelf bij het beperken van het uitzaaien van tumoren.
Eén specifiek eiwit, galectine-9, dat wordt geproduceerd als reactie op deze interferonen, lijkt een sleutelrol te spelen in dit verdedigingsmechanisme.
Van laboratorium tot kliniek: toekomstperspectieven
Hoewel deze bevindingen zich momenteel in het preklinische stadium bevinden, openen ze een nieuwe deur voor de ontwikkeling van geneesmiddelen. In plaats van een levend virus te gebruiken – dat schadelijke ontstekingen zou kunnen veroorzaken – hopen wetenschappers medicijnen te ontwikkelen die het effect van interferonen nabootsen.
“Dit onderzoek benadrukt een opwindende potentiële manier om weefsel te manipuleren en patiënten te helpen beschermen tegen metastatische verspreiding”, zegt David Withers van de Universiteit van Oxford.
Resterende hindernissen
Ondanks de opwinding blijven er verschillende uitdagingen bestaan:
– Ontstekingsrisico: Het rechtstreeks toedienen van interferonen aan de longen kan schadelijke ontstekingen in de luchtwegen veroorzaken.
– Complexiteit van de menselijke biologie: Onderzoekers moeten bepalen of deze zelfde mechanismen identiek functioneren bij mensen.
– Targeting: Toekomstige studies zullen zoeken naar “interferon-inducerende middelen” die zich op specifieke longcellen kunnen richten zonder systemische bijwerkingen te veroorzaken.
Conclusie: Door te begrijpen hoe het immuunsysteem reageert op ademhalingsvirussen, kunnen wetenschappers mogelijk therapieën ontwikkelen die de longen ‘versterken’ en voorkomen dat kanker zich naar een van de meest voorkomende plaatsen verspreidt.
