Terwijl dinosauriërs de terrestrische landschappen van het Krijt domineerden, regeerde een ander soort titan over de oceanen. Nieuw onderzoek suggereert dat de prehistorische zeeën de thuisbasis waren van enorme, zeer intelligente octopussen die veel op de hedendaagse grote witte haaien of orka’s leken.
De ontdekking van een prehistorische reus
Een onderzoeksteam onder leiding van Yasuhiro Iba van de Universiteit van Hokkaido heeft 27 gefossiliseerde octopuskaken (snavels) geanalyseerd die tussen de 72 en 100 miljoen jaar oud zijn. Deze exemplaren, teruggevonden in Japan en Vancouver Island, Canada, hebben een venster geboden op een wereld van ‘gigantisme’ die het Krijt-tijdperk definieerde.
Met behulp van geavanceerde “digitale fossielenwinning” – een combinatie van hightech scannen en kunstmatige intelligentie – konden de onderzoekers fossielen extraheren die voorheen diep verborgen waren in gesteentematrices.
Uit het onderzoek bleek dat veel van deze exemplaren voorheen onbekend waren bij de wetenschap. Het team identificeerde met name de soort Nanaimoteuthis haggarti , een dier dat mogelijk een van de grootste ongewervelde dieren ooit is geweest.
Het monster schalen
Omdat octopussen een zacht lichaam hebben, laten ze zelden complete fossielen achter; hun duurzame, chitineuze snavels zijn vaak het enige overgebleven bewijs van hun bestaan. Om de grootte van deze wezens te schatten, pasten onderzoekers een wiskundig model toe dat gebaseerd was op de relatie tussen de snavelgrootte en de mantellengte die wordt aangetroffen bij moderne langwerpige octopussen.
De resultaten zijn verbluffend:
– Geschatte lengte: N. haggarti heeft mogelijk een totale lengte bereikt tussen 6,6 en 18,6 meter.
– Vergelijking: Dit plaatst ze in dezelfde grootteklasse als de grootste zeereptielen en haaien uit die tijd, zoals mosasauriërs en plesiosaurussen.
Hoewel ze oppervlakkig lijken op de moderne reuzeninktvis, waren deze oude octopussen waarschijnlijk verschillende jagers. In tegenstelling tot inktvissen, die twee lange tentakels gebruiken om prooien te grijpen, gebruikten deze octopussen waarschijnlijk acht lange, flexibele armen om hun voedsel te grijpen en te manipuleren.
Intelligentie en jachtpatronen
De fossielen bieden meer dan alleen een gevoel van schaal; ze geven aanwijzingen over het gedrag en de cognitieve vaardigheden van deze oude roofdieren.
1. Gespecialiseerd dieet
Analyse van de slijtage en littekens op de kaken suggereert dat deze dieren in staat waren om harde structuren te verpletteren. Ze voedden zich waarschijnlijk met een verscheidenheid aan prooien, waaronder:
– Grote tweekleppige dieren
– Ammonieten
– Schaaldieren
– Vissen en andere koppotigen
2. Bewijs van complex gedrag
Misschien wel het meest intrigerend is de ontdekking van asymmetrische kaakslijtage. Dit duidt op ‘lateralisatie’: de neiging om tijdens het voeden de ene kant van het lichaam boven de andere te bevoordelen. Bij moderne koppotigen is lateralisatie een belangrijke indicator van verhoogde hersencomplexiteit en efficiënte informatieverwerking. Dit impliceert dat deze gigantische octopussen niet alleen roofdieren met brute kracht waren, maar zeer intelligente dieren met potentieel individuele gedragsneigingen.
Waarom dit belangrijk is
Deze ontdekking benadrukt een periode van intense biologische concurrentie. Tijdens het Krijt zorgde de overvloed aan voedsel in de oceanen voor een trend van gigantisme bij veel soorten. De aanwezigheid van zulke enorme, intelligente ongewervelde dieren suggereert een zeer complex marien voedselweb waarin zelfs ‘ongewervelde dieren’ de rol van toproofdieren zouden kunnen vervullen.
“Dit waren dieren van meer dan 10 meter lang, met lange armen, krachtige kaken die harde structuren konden verpletteren en waarschijnlijk geavanceerd gedrag.” — Yasuhiro Iba, Universiteit van Hokkaido
Conclusie: De ontdekking van N. haggarti onthult dat de oceanen van het Krijt werden gedomineerd door enorme, intelligente en zeer effectieve octopusroofdieren die wedijverden met de beroemdste zeereptielen uit die tijd.
