Helena Modjeska, geboren op 12 oktober 1840 in Krakau, was niet alleen een Pools-Amerikaanse actrice. Ze was een natuurkracht die 260 rollen beheerste in Shakespeare-klassiekers en hedendaagse hits. Ze trad op in het Pools en Engels. Ze overleefde mislukkingen op het gebied van de veehouderij en taalbarrières. Ze belandde als icoon op Bay Island in Newport Beach, waar ze op 9 april 1909 overleed.
Haar pad naar het sterrendom was rommelig. Haar vader was muzikant. Ze trouwde al vroeg met een acteur genaamd Gustav Modrzejewski. Ze sloten zich aan bij een groep rondzwervende spelers. Het was onstabiel. In 1868 trouwde ze met graaf Bozenta Chlapowski, een politicus en criticus. Dit huwelijk veranderde haar traject. Ze begon met acteren in Warschau. Ze bleef daar jarenlang en bouwde een reputatie op die uiteindelijk de oceaan zou oversteken.
Het tragische en het komische beheersen
Wat Modjeska opviel was niet alleen haar aanwezigheid. Het was haar bereik.
Haar tragische rollen waren zware hitters. Ze speelde Ophelia. Julia. Desdemona. Koningin Anne in Richard III. Ze pakte Schillers prinses Eboli aan. Ze belichaamde Tisbé uit het werk van Victor Hugo. Ze bracht Juliusz Słowacki’s Mazeppa intens tot leven.
Maar ze was niet alleen een dramakoningin. Komedie was haar speeltuin. Beatrice in Much Ado About Nothing was een favoriet. Ze verplaatste zich ook gemakkelijk naar moderne stukken. Ze voerde werken uit van Gabriel Legouvé. De familie Dumas, vader en zoon, stonden op haar cv. Dat gold ook voor Guillaume Augier en Alfred de Musset. Ze speelde toneelstukken van Octave Feuillet en Victorien Sardou. Ze was niet kieskeurig. Ze was bekwaam.
De omweg naar Californië en de terugkeer naar Londen
In 1876 verhuisden Modjeska en haar man naar Californië. Ze vestigden zich op een ranch. Het had een nieuw leven moeten zijn. Het was een mislukking. Het bedrijf werkte niet. Dus ging ze terug naar wat ze wist.
In 1877 keerde ze terug naar het podium in San Francisco. Ze trad op in een Engelse versie van Adrienne Lecouvreur. Haar Engels was slecht. Het maakte niet uit. Ze was zeer succesvol. Critici hielden van haar. Het publiek stroomde toe om haar te zien.
Ze bleef voornamelijk optreden in de Verenigde Staten. Maar ze vergat haar roots en haar ambities niet. Ze reisde af en toe naar Londen. In 1881 vervulde ze eindelijk een grote droom. Ze speelde Shakespeare op een Engels podium. Het was een bevestiging die waarschijnlijk meer voor haar betekende dan welke Amerikaanse box office-return dan ook. Ze trad ook elders in het Verenigd Koninkrijk op.
Een erfenis bewaard in druk
Modjeska’s verhaal eindigde niet met haar laatste buiging. Haar leven werd gedocumenteerd in haar autobiografische Herinneringen en impressies van Helena Modjeska. Het boek verscheen in 1910, een jaar na haar dood. Het is een bewijs van een carrière die culturen, talen en continenten met elkaar verbond.
Ze begon in Warschau. Ze verhuisde naar Californië. Ze kwam terecht in Newport Beach. Gaandeweg bewees ze dat talent dat niet is
