Pomysł przywracania wymarłych gatunków – mamutów, dodo, a nawet strasznych wilków – przeniósł się z sfery science fiction do przemysłu wartego wiele miliardów dolarów. Przewodzi temu Colossal Biosciences z siedzibą w Dallas i wspierana przez znanych inwestorów, od Tigera Woodsa po Paris Hilton. Wyceniona na 10,2 miliarda dolarów, niedawno ogłosiła narodziny swoich „wskrzeszonych” szczeniąt strasznego wilka, wywołując zarówno podekscytowanie, jak i ostre kontrowersje.
Nauka o zmartwychwstaniu
Podejście Colossal opiera się na starożytnym DNA wyekstrahowanym ze skamieniałości i zaawansowanych narzędziach do edycji genów, takich jak CRISPR. Proces ten polega na identyfikacji różnic genetycznych między wymarłym gatunkiem a jego najbliższym żyjącym krewnym, a następnie selektywnej zmianie genomu istniejącego zwierzęcia. Na przykład z 19 000 genów wilków szarych 14 zostało zmodyfikowanych, aby stworzyć młode „strasznego wilka”, dzięki czemu stały się większe, śnieżnobiałe i bardziej odporne na zimno.
Chociaż wskrzeszanie dinozaurów (jak widać w Parku Jurajskim ) jest obecnie niemożliwe ze względu na degradację DNA, Colossal obiera za cel gatunki z bardziej nienaruszoną informacją genetyczną. Należą do nich mamut włochaty, którego zmartwychwstanie planowane jest w ciągu dwóch lat, oraz kultowy dodo. Aby ułatwić reprodukcję, firma wyhodowała nawet pierwotne komórki rozrodcze gołębi, najbliższego krewnego dodo.
Dlaczego zmartwychwstanie teraz?
Siłą napędową tej pracy jest nie tylko ciekawość naukowa, ale także postrzegany „moralny obowiązek” zajęcia się obecnym kryzysem wymierania. Działalność człowieka powoduje utratę gatunków w tempie do 1000 razy szybszym niż naturalne, co wiodący dyrektor generalny firmy Colossal, Ben Lamm, twierdzi, że konieczna jest interwencja technologiczna. Celem jest nie tylko przywrócenie wymarłych zwierząt, ale także podniesienie świadomości na temat ochrony i zaangażowanie społeczeństwa w naukę.
Jednak proces ten rodzi podstawowe pytanie: Czy jest to naprawdę wymieranie, czy po prostu modyfikacja genetyczna? Niektórzy naukowcy twierdzą, że dzieła Colossala to hybrydy, a nie prawdziwe zmartwychwstania. Vincent Lynch, biolog ewolucyjny z Uniwersytetu w Buffalo, zwraca uwagę, że zmiana pokrewnego gatunku to nie to samo, co przywrócenie oryginału.
Poza sensacją: prawdziwy potencjał
Pomimo tego szumu, najbardziej znaczący wpływ technologii Colossal może polegać na wspieraniu wysiłków na rzecz ochrony istniejących zagrożonych gatunków. Edycja genów mogłaby przywrócić różnorodność genetyczną w populacjach takich jak wilki rude (które zostały zredukowane do nieco ponad dwudziestu osobników), opracować szczepionki przeciwko śmiercionośnym wirusom u słoni lub stworzyć odporność na toksyny u australijskich torbaczy zagrożonych gatunkami inwazyjnymi.
Colossal dostrzega ten potencjał i ma już pięć spółek typu spin-off w fazie rozwoju, koncentrujących się na obszarach od zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi po bezpieczeństwo narodowe. Firma reklamuje się jako „firma zajmująca się ochroną gatunków”, skupiająca się na narzędziach ochrony nowej generacji, a nie na doskonałym odtwarzaniu wymarłych ekosystemów.
Ryzyko i niepewność
Ponowne wprowadzanie wymarłych gatunków do współczesnych ekosystemów wiąże się z nieodłącznym ryzykiem. Na przykład mamuty mogą powodować znaczne zakłócenia na zaludnionych obszarach. Nawet jeśli gatunki zostaną wskrzeszone, ich zachowanie w zmienionym świecie jest nieprzewidywalne. Wprowadzenie gatunków inwazyjnych pokazuje, że równowagę ekologiczną łatwo zachwiać.
Krytycy obawiają się również, że wymieranie może podważyć istniejące wysiłki na rzecz ochrony przyrody, tworząc „pokusę nadużycia” – pogląd, że gatunki można wskrzesić w przypadku ich utraty, co zmniejszy pilność ochrony siedlisk i zakazów polowań.
Nowa era ochrony przyrody?
Colossal Biosciences przesuwa granice nauki, ale jej prace pozostają kontrowersyjne. Debata na temat tego, co stanowi wymieranie, będzie kontynuowana, ale szersza misja firmy polegająca na wykorzystywaniu technologii do ochrony gatunków może zmienić przyszłość ochrony. Sukces lub porażka tych wysiłków zależy od starannego planowania, względów etycznych i realistycznego zrozumienia złożoności ekosystemów.
