Populacje wędrownych ryb słodkowodnych szybko maleją, a ich liczebność spadła o 81% w ciągu ostatnich 50 lat. Nowy raport Organizacji Narodów Zjednoczonych podkreśla pilną potrzebę działań na rzecz ochrony tych gatunków, które są niezbędne zarówno dla ekosystemów, jak i źródeł utrzymania ludzi.
Zakres kryzysu
Międzynarodowy zespół naukowców ocenił ponad 15 000 gatunków ryb słodkowodnych – połowę wszystkich ryb na planecie – i odkrył, że kryzys jest znacznie głębszy, niż wcześniej sądzono. W raporcie wskazano 30 kluczowych gatunków, w tym mahsera złocistego i suma olbrzymiego, które wymagają natychmiastowych działań ochronnych. Ryby te są ważne nie tylko z ekologicznego punktu widzenia; dostarczają żywność dla około 200 milionów ludzi na całym świecie.
Spadek spowodowany jest wieloma wzajemnie powiązanymi zagrożeniami. Tamy, zanieczyszczenie i przełowienie wspólnie blokują rybom dostęp do ważnych tarlisk. Niektóre gatunki, np. węgorze tropikalne w Oceanii, migrują na tysiące kilometrów, przez co są szczególnie podatne na fragmentację siedlisk.
Dlaczego to jest ważne
Rosnąca utrata tych ryb to nie tylko problem środowiskowy: ma bezpośredni wpływ na społeczności ludzkie. Ryby słodkowodne są ważnym źródłem białka dla wielu populacji, a niektóre gatunki mają głębokie znaczenie kulturowe i duchowe. Na przykład złoty mahser jest czczony w Himalajach jako „tygrys rzeczny”.
Kryzys pogłębia fakt, że ryby wędrowne często przekraczają granice międzynarodowe, co wymaga skoordynowanych działań ochronnych. Konwencja Narodów Zjednoczonych o gatunkach wędrownych (CMS) zapewnia ramy takiej współpracy, a w raporcie sugeruje się, że na następnym posiedzeniu traktat powinien obejmować 30 ryb priorytetowych.
Przeszkody w powrocie do zdrowia
W Europie migrujące ryby napotykają przeszkody – tamy, jazy i przepusty – średnio na każdym przebytym kilometrze. Chociaż wiele z tych przeszkód jest zbędnych i można je usunąć, ich skumulowany efekt wyczerpuje rezerwy energii ryb, czyniąc je bardziej podatnymi na choroby i drapieżniki.
CMS wykazał się sukcesem w przeszłości. Antylopa saiga, niegdyś bliska wyginięcia z powodu kłusownictwa, powróciła do stanu ponad miliona osobników po rozpoczęciu międzynarodowej kampanii przeciwko kłusownictwu na mocy traktatu. ONZ przyznaje jednak, że ryby wędrowne od dawna są przyćmione przez bardziej widoczne gatunki, takie jak duże koty czy wieloryby.
W raporcie podkreślono, że należy podjąć działania już teraz, aby zapobiec katastrofalnym stratom w tych krytycznych ekosystemach. Bez skoordynowanych wysiłków na rzecz ochrony populacja ryb wędrownych będzie nadal spadać, co będzie miało daleko idące konsekwencje zarówno dla populacji dzikich zwierząt, jak i ludzi.
