Een van de ecologisch belangrijkste wetlands van Europa, het Doñana Nationaal Park in het zuidwesten van Spanje, krimpt in een alarmerend tempo en zou binnen een mensenleven kunnen verdwijnen. Satellietgegevens met hoge resolutie van de European Space Agency (ESA) laten een gestage afname van het oppervlaktewater zien, waardoor een cruciaal ecosysteem wordt bedreigd en de migratiepatronen van vogels over lange afstanden worden verstoord.
De achteruitgang: gegevens uit de ruimte
Sinds 2005 heeft het moerasgebied van Doñana een duidelijke vermindering van het natte oppervlak, het watervolume en de gemiddelde diepte gekend. Deze daling is sinds 2010 versneld als gevolg van stijgende regionale temperaturen en afnemende regenval. Wetenschappers van de Universiteit van Sevilla gebruikten ESA’s Sentinel-2-satellieten en machine learning-technieken om de veranderingen in de loop van de tijd te analyseren. De satellietbeelden tonen krimpende stukken ondiep water in de uiterwaarden van het park, wat wijst op een duidelijke neerwaartse trend.
Klimaatverandering en uitputting van het grondwater
De studie schat dat Doñana binnen 45 tot 175 jaar een omslagpunt zou kunnen bereiken, afhankelijk van toekomstige klimaattrends en menselijk ingrijpen. De klimaatverandering is echter niet de enige drijfveer. Intensieve landbouw, slecht afvalwaterbeheer en illegale grondwaterwinning putten de aquifers uit, waardoor de watertoevoer naar het moeras verder afneemt. Zelfs natte jaren herstellen het systeem niet langer volledig, omdat de achteruitgang op de lange termijn aanhoudt.
Waarom dit belangrijk is
Het verlies van Doñana zou verstrekkende gevolgen hebben. Wetlands als deze fungeren als natuurlijke buffers tegen klimaatextremen door water op te slaan en vrij te geven tijdens zowel natte als droge periodes. Ze dienen ook als vitale biologische hubs voor migrerende soorten. Het verlies van een dergelijk ecosysteem zou door ecosystemen buiten de grenzen van het park heen stromen.
“Deze technologie identificeert niet alleen gebieden die getroffen zijn door droogte of dalende grondwaterstanden, maar ondersteunt ook de besluitvorming voor het behoud van ecosystemen”, aldus het onderzoek.
Een kwetsbare toekomst
Hoewel de satellietgegevens een somber beeld schetsen, is de situatie niet onomkeerbaar. Een strengere grondwaterregulering, sluiting van illegale bronnen en duurzaam waterbeheer kunnen de achteruitgang vertragen of gedeeltelijk ongedaan maken. Het bewijs is echter duidelijk: zelfs de meest iconische wetlands van Europa zijn kwetsbaar, en hun verdwijning is al aan de gang.
De bevindingen dienen als een ondubbelzinnige waarschuwing dat zelfs ogenschijnlijk veerkrachtige ecosystemen snel kunnen instorten onder gecombineerde druk van het milieu en de mens. Het lot van Doñana onderstreept de urgentie van het geven van prioriteit aan duurzaam waterbeheer en proactieve natuurbehoudsinspanningen om verdere ecologische verwoesting te voorkomen.
