Nieuw onderzoek laat zien dat diep in de Groenlandse ijskap hitte een verrassend fenomeen veroorzaakt: thermische convectie, waarbij warmer, zachter ijs door koudere lagen opstijgt op een manier die opvallend veel lijkt op gesmolten gesteente dat onder de aardkorst draait. Deze ontdekking daagt het conventionele begrip van het gedrag van ijskappen uit en heeft implicaties voor het voorspellen van de toekomstige zeespiegelstijging.
De onverwachte ontdekking
Al meer dan tien jaar laten radarbeelden bijzondere pluimachtige structuren zien die de gelaagde ijsformaties diep in Groenland vervormen. Deze structuren, die geen verband hielden met de onderliggende topografie van het gesteente, brachten wetenschappers in verwarring. Aanvankelijke theorieën suggereerden dat het opnieuw bevriezen van smeltwater of de migratie van glad ijs mogelijke oorzaken waren, maar een recente studie stelt een radicalere verklaring voor: thermische convectie.
Onderzoekers van de Universiteit van Bergen in Noorwegen gebruikten geavanceerde computermodellen – doorgaans toegepast op de aardmantel – om de ijskap te simuleren. De modellen toonden aan dat onder bepaalde omstandigheden de hitte die uit de kern van de aarde opstijgt, opwaartse pluimen van warmer, zachter ijs zou kunnen creëren, die de vormen nabootsen die in radarscans worden waargenomen.
Waarom dit belangrijk is
De Groenlandse ijskap bevat een enorme hoeveelheid bevroren water, ongeveer 80% van de landmassa van het eiland, en het smelten ervan is een belangrijke aanjager van de mondiale zeespiegelstijging. Het begrijpen van de interne dynamiek van deze ijskap is cruciaal voor nauwkeurige klimaatprojecties.
Convectie suggereert dat de basis van de Groenlandse ijskap aanzienlijk zachter kan zijn dan eerder werd gedacht. Dit komt omdat de modelresultaten overeenkomen met de warmte die uit de kern van de aarde stroomt, gegenereerd door radioactief verval en restwarmte van de vorming van de planeet. Hoewel het effect subtiel is, kan het in de loop van millennia voldoende zijn om het bovenliggende ijs zachter en warmer te maken.
Implicaties en toekomstig onderzoek
De ontdekking betekent niet dat de ijskap op het punt staat snel in te storten. Het blijft solide en stroomt op geologische tijdschalen. Het onderstreept echter dat ijs niet louter een statische vaste stof is. In plaats daarvan is het in staat tot dynamisch, door hitte aangedreven gedrag dat voorheen werd onderschat.
Verder onderzoek is nodig om te bepalen hoe convectie de evolutie van de ijskap en de bijdrage ervan aan de zeespiegelstijging beïnvloedt. Dit omvat het verfijnen van modellen, het verzamelen van meer radargegevens en het uitvoeren van in-situ metingen om het bestaan van convectie in de echte wereld te bevestigen.
“De ijskap van Groenland is echt bijzonder”, zegt glacioloog Robert Law. “Hoe meer we leren over de verborgen processen ervan, des te beter uitgerust we zullen zijn om ons voor te bereiden op de veranderingen die de kustlijnen over de hele wereld te wachten staan.”
