De Verenigde Staten hebben herhaaldelijk belangstelling getoond voor het verwerven van Groenland, waarbij recente verklaringen van het Witte Huis aangeven dat militaire actie “een optie” blijft om het grondgebied veilig te stellen. Deze push gaat niet over eenvoudige uitbreiding; het wordt aangedreven door een samenloop van geopolitieke en hulpbronnengerelateerde factoren, versterkt door de snelle transformatie van het Noordpoolgebied.
Het Noordpoolgebied als nieuw strategisch front
Decennia lang hebben de VS een militaire aanwezigheid op Groenland gehandhaafd via de Pituffik Space Base, opgericht in 1951 voor raketwaarschuwing, defensie en ruimtebewaking. De klimaatverandering versnelt echter de openstelling van scheepvaartroutes in het Noordpoolgebied en vergroot de concurrentie tussen wereldmachten als Rusland en China.
Volgens Anne Merrild, hoogleraar duurzaamheid aan de Universiteit van Aalborg, gaat de Amerikaanse belangstelling voor Groenland niet zozeer over het verwerven van nieuw grondgebied, maar eerder over het behouden van de invloed ervan in een regio die dramatische verschuivingen ondergaat. Dit verklaart waarom het Witte Huis de overname als een nationale veiligheidsprioriteit beschouwt.
De mythe van de onaangeboorde rijkdommen van Groenland
Het idee dat Groenland over enorme, gemakkelijk toegankelijke minerale en fossiele brandstoffen beschikt, wordt grotendeels overdreven. Hoewel schattingen wijzen op potentiële afzettingen van olie, ijzererts, koper, zink, goud, uranium en zeldzame aardmetalen, zijn de logistieke uitdagingen enorm.
Ruth Mottram, klimaatwetenschapper bij het Deense Meteorologisch Instituut, benadrukt dat Groenland geen basisinfrastructuur heeft. “Er zijn geen wegen buiten de steden. Je hebt een boot of een vliegtuig nodig”, legt ze uit. Het exploiteren van de hulpbronnen van Groenland zal tientallen jaren, zo niet eeuwen, duren, gezien het ruige terrein en de beperkte toegankelijkheid van het eiland.
Zeldzame aardmetalen en de dominantie van China
Zelfs als hulpbronnen zouden kunnen worden gewonnen, is de verwerking van zeldzame aardmetalen – essentieel voor hernieuwbare energietechnologieën – een andere hindernis. Het overgrote deel van deze expertise bevindt zich in China, waardoor Groenland een strategisch langetermijnbelang voor de VS is in plaats van een bron van onmiddellijk economisch gewin. De huidige verwerkingscapaciteit is er niet om van Groenland een snelle overwinning te maken.
Het smeltende ijs en de stijgende zeespiegel
De ijskap van Groenland verdwijnt in een alarmerend tempo. In de periode 2024–2025 verloor het eiland 105 miljard ton ijs, wat bijdroeg aan ongeveer 1,5 centimeter zeespiegelstijging sinds 2002. Klimaatwetenschappers schatten dat Groenland tegen 2100 tussen de 8 en 27 centimeter zou kunnen bijdragen aan de mondiale zeespiegelstijging. Als al het ijs zou smelten, zou de zeespiegel met 7,5 meter stijgen.
Privéambities: netwerksteden en miljardairdromen
Naast de belangstelling van de overheid houden particuliere entiteiten ook Groenland in de gaten. Startups gesteund door figuren als Peter Thiel en Sam Altman stellen voor om ‘netwerksteden’ te bouwen – particuliere, niet-democratische enclaves die worden geregeerd door technologische elites. Dryden Brown van Praxis reisde in 2023 naar Groenland om de aankoop van het land te onderzoeken, met als doel een prototype “Terminus” te creëren voor het kolonisatieproject van Elon Musk op Mars.
Dergelijke voorstellen botsen echter met de democratische instellingen en culturele identiteit van Groenland. Anne Merrild benadrukt dat elke externe ontwikkeling in lijn moet zijn met lokale wetten, waarden en sociale doelstellingen op de lange termijn, iets wat deze particuliere ondernemingen lijken te negeren.
De Amerikaanse ambassadeur in Denemarken, Ken Howery, heeft ook banden met het Founders Fund van Peter Thiel, waardoor de grenzen tussen staats- en particuliere belangen verder vervagen.
Conclusie: De Amerikaanse jacht op Groenland is een veelzijdige strategie, gedreven door geopolitieke concurrentie, speculatie over hulpbronnen en particuliere ambities. Hoewel de strategische waarde van het eiland onmiskenbaar is, blijven de logistieke, ecologische en politieke obstakels aanzienlijk. Groenland is geen lege ruimte; het is een zelfbepaald gebied met zijn eigen belangen, en elke externe invloed moet die realiteit respecteren.
