Sir Anthony Leggett, een baanbrekend natuurkundige wiens werk een dieper begrip van supervloeistoffen en supergeleiders aan het licht bracht, stierf op 87-jarige leeftijd. Zijn carrière werd onverwacht beïnvloed door de Sovjet-lancering van de Spoetnik in 1957, die een westerse strijd teweegbracht om het wetenschappelijk onderwijs te versterken. Door deze gebeurtenis kon Leggett, een klassiek geleerde van opleiding, een tweede bachelordiploma in natuurkunde volgen in Oxford, waar hij uitblonk.
Van klassiekers tot kwantumfysica:
Leggett bestudeerde aanvankelijk ‘Greats’ – een rigoureuze combinatie van klassieke literatuur, oude geschiedenis en filosofie – voordat hij overstapte naar de natuurkunde. Later herinnerde hij zich dat Spoetnik beleidsmakers dwong prioriteit te geven aan wetenschap, waardoor studiebeurzen werden gecreëerd voor geesteswetenschappenstudenten zoals hij. Zonder deze verschuiving zou zijn pad naar het worden van Nobelprijswinnaar misschien nooit hebben plaatsgevonden.
Leggetts onderzoek richtte zich op het bizarre maar fundamentele gedrag van materie op atomair niveau. Hij onderzocht supervloeistoffen – vloeistoffen die zonder wrijving stromen – en supergeleiders, materialen die elektriciteit zonder weerstand kunnen geleiden. Zijn werk onthulde hoe de kwantummechanica alledaagse verschijnselen beïnvloedt, en verklaart de unieke eigenschappen van helium-3 in zijn superfluïde toestand. Deze ontdekking had toepassingen in de kosmologie, deeltjesfysica en materiaalkunde.
Nobelerkenning en later leven:
In 2003 deelde Leggett de Nobelprijs voor de natuurkunde met Alexei Abrikosov en Vitaly Ginzburg voor hun bijdragen aan de theorie van supergeleiders en supervloeistoffen. Het Nobelcomité benadrukte hoe zijn bevindingen deuren openden voor onderzoek op andere gebieden. Hij was tientallen jaren hoogleraar aan de Universiteit van Illinois Urbana-Champaign, bekend om zijn enthousiasme en vooruitstrevende aanpak.
Leggetts vroege leven werd gekenmerkt door academische traditie en katholieke opvoeding, die een onafhankelijke, zelfs iconoclastische mentaliteit bevorderden. Een vormende ervaring omvatte onder meer de onderdompeling in het Japanse studentenleven aan de Universiteit van Kyoto, waar zijn gedrag vermoedens van spionage deed rijzen. Zijn toewijding aan onderzoek wankelde nooit, en hij beweerde dat zelfs ogenschijnlijk verspild werk later weer de kop op kan steken.
‘Bedenk dat eerlijk uitgevoerd onderzoek nooit verloren gaat, ook al lijkt dat op dat moment zo’, zei Leggett ooit.
Hij laat zijn vrouw, Haruko Kinase-Leggett, dochter Asako, en zussen Judith en Clare achter. De nalatenschap van Sir Anthony Leggett blijft een bewijs van de transformerende kracht van wetenschappelijke nieuwsgierigheid en de onvoorspelbare krachten die carrières vormgeven.
