Een afgelegen populatie op het Griekse schiereiland Mani heeft al meer dan 1400 jaar een opmerkelijk verschillend genetisch profiel behouden, wat een uniek inzicht biedt in het eeuwenoude verleden van de regio. Nieuw genetisch onderzoek bevestigt dat de Deep Maniot-Grieken, die in het zuidelijkste deel van de Peloponnesos wonen, genetisch geïsoleerd zijn en voorouderlijke banden met de Bronstijd en de Byzantijnse tijdperken behouden. Dit isolement was niet toevallig; het werd afgedwongen door geografie, cultuur en een hechte patriarchale structuur.
Eeuwen van isolatie
Het Mani-schiereiland, een ruige uitbreiding van het vasteland van Griekenland, diende als een natuurlijke barrière. Terwijl een groot deel van de Peloponnesos demografische verschuivingen ervoer met Slavische invasies in de 6e eeuw na Christus, bleven de Deep Maniots grotendeels onaangetast. Door dit geografische voordeel konden ze een unieke genetische identiteit behouden en een ‘genetisch eiland’ worden binnen de bredere Griekse bevolking.
Vaderlijke afstammingslijnen en oprichtereffecten
Onderzoekers van het Oxford University Museum of Natural History analyseerden DNA van meer dan 100 Deep Maniots. De resultaten onthullen een ongebruikelijk hoge frequentie van een zeldzame vaderlijke afstammingslijn die ongeveer 28.000 jaar geleden in de Kaukasus ontstond. Opvallend is dat deze afstammingslijn de genetische merkers mist die gebruikelijk zijn bij de Grieken op het vasteland en die teruggaan tot Germaanse en Slavische migraties tijdens de Europese migratieperiode (300-700 n.Chr.).
De studie benadrukt een significant ‘founder effect’ onder de Maniot-mannen. Meer dan de helft van de mannelijke bevolking stamt vandaag de dag af van één enkele voorouder die rond 380-670 na Christus leefde. Dit betekent dat de genetische diversiteit onder mannen ernstig wordt verminderd, waardoor een duidelijk vaderlijk erfgoed ontstaat. Een soortgelijk, zij het minder uitgesproken, stichtereffect werd tussen 540 en 866 na Christus ook in de moederlijn vastgesteld.
Maternale genetica: een complexer verhaal
Hoewel de vaderlijke lijnen opmerkelijk behouden zijn gebleven, schetst de moederlijke genetica een genuanceerder beeld. Onderzoekers identificeerden 30 verschillende moederlijnen binnen de 50 geteste Deep Maniots. De meeste hebben wortels in West-Eurazië uit de bronstijd en ijzertijd, maar verschillende vertonen geen nauwe overeenkomsten met de huidige Europese bevolking, wat duidt op een lokale oorsprong.
Co-auteur van het onderzoek, Alexandros Heraclides, legt uit dat deze patronen wijzen op een sterk patriarchale samenleving waarin mannelijke geslachten stabiel bleven, terwijl vrouwen van buiten af en toe in de gemeenschap werden geïntegreerd. Deze dynamiek versterkte het behoud van oude genetische markers verder.
Implicaties en betekenis
Dit onderzoek is belangrijk omdat het direct bewijs levert van hoe geografische isolatie en strikte sociale structuren de genetische zuiverheid door de eeuwen heen kunnen handhaven. Het Deep Maniot-genoom vertegenwoordigt een momentopname van het genetische landschap van Griekenland vóór de grote demografische omwentelingen van de vroege middeleeuwen.
“Onze resultaten laten zien dat historische isolatie een duidelijke genetische signatuur heeft nagelaten”, zegt hoofdauteur van het onderzoek Leonidas-Romanos Davranoglou. “Deep Maniots bewaren een momentopname van het genetische landschap van Zuid-Griekenland vóór de demografische omwentelingen van de vroege middeleeuwen.”
De bevindingen valideren ook lokale mondelinge tradities van gedeelde afkomst, die nu worden bevestigd door wetenschappelijk bewijs. De Deep Maniots houden niet alleen een cultuur in stand; het zijn levende archieven van de oude genetische geschiedenis.
